شرکت بایتدنس (ByteDance)، مالک چینی شبکه اجتماعی تیکتاک، سرانجام پس از سالها کشمکش سیاسی و امنیتی، با امضای یک توافق جدید توانست از ممنوعیت تیکتاک در ایالات متحده جلوگیری کند. بر اساس این توافق، یک شرکت مشترک متمرکز بر بازار آمریکا ایجاد خواهد شد که اکثریت سهام آن در اختیار سرمایهگذاران آمریکایی و بینالمللی قرار میگیرد و بایتدنس تنها سهم اقلیت را حفظ میکند.
به گزارش BBC، این توافق از طریق یادداشتی که توسط «شو زی چو» (Shou Zi Chew)، مدیرعامل تیکتاک، منتشر شده، تأیید شده است. طبق این یادداشت، نیمی از سهام این شرکت مشترک به گروهی از سرمایهگذاران شامل اوراکل (Oracle)، سیلور لیک (Silver Lake) و شرکت سرمایهگذاری اماراتی MGX واگذار میشود.
پایان یک مناقشه چندساله
این معامله که قرار است در ۲۲ ژانویه نهایی شود، به سالها تلاش دولت آمریکا برای وادار کردن بایتدنس به فروش عملیات تیکتاک در ایالات متحده پایان میدهد؛ تلاشهایی که عمدتاً با استناد به نگرانیهای امنیت ملی و احتمال دسترسی دولت چین به دادههای کاربران آمریکایی انجام میشد.
این توافق در راستای چارچوبی است که نخستینبار در سپتامبر مطرح شد؛ زمانی که رئیسجمهور وقت آمریکا، اجرای قانونی را که در صورت عدم فروش آن منجر به ممنوعیت تیکتاک میشد، به تعویق انداخت.
ساختار مالکیت چگونه است؟
بر اساس جزئیات اعلامشده:
- بایتدنس ۱۹٫۹٪ از سهام کسبوکار جدید را حفظ میکند
- اوراکل، سیلور لیک و MGX هر کدام ۱۵٪ سهم خواهند داشت
- ۳۰٫۱٪ دیگر در اختیار شرکتها و نهادهای وابسته به سرمایهگذاران فعلی بایتدنس قرار میگیرد
به این ترتیب، اگرچه در ظاهر اکثریت سهام به طرفهای غیرچینی واگذار شده، اما برخی منتقدان معتقدند که نزدیک به ۵۰٪ از مالکیت همچنان بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به بایتدنس مرتبط است؛ موضوعی که باعث تداوم تردیدها درباره میزان واقعی استقلال تیکتاک آمریکا شده است.
موضع رسمی تیکتاک
تیکتاک در بیانیهای اعلام کرده این توافق به بیش از ۱۷۰ میلیون کاربر آمریکایی اجازه میدهد همچنان از این پلتفرم استفاده کنند:
«این توافق به آمریکاییها امکان میدهد همچنان بخشی از یک جامعه جهانی پویا باشند و دنیایی از فرصتها را کشف کنند.»
واکنشها و انتقادها
این خبر با واکنشهای گستردهای در فضای آنلاین و رسانهای روبهرو شده است. برخی منتقدان میگویند:
- این توافق بیش از آنکه یک راهحل امنیتی باشد، انتقال کنترل از چین به یک ائتلاف سیاسی–اقتصادی جدید در آمریکا است
- برخی دیگر معتقدند که نگرانیهای امنیت ملی بهانهای برای فشار سیاسی و اقتصادی بر یک رقیب خارجی موفق بوده است
- گروهی نیز میگویند این معامله نشاندهنده تغییر ماهیت اینترنت آزاد و حرکت بهسمت پلتفرمهایی با کنترل سیاسی شدیدتر است
در مقابل، حامیان توافق تأکید میکنند که با انتقال مدیریت و مسئولیت حقوقی به یک ساختار آمریکایی، مسیر مستقیم نفوذ دولت چین بر دادهها و تصمیمگیریها قطع خواهد شد و هرگونه دسترسی احتمالی، مستلزم عملیات اطلاعاتی پیچیدهتری خواهد بود.
جمعبندی
توافق جدید بایتدنس و سرمایهگذاران آمریکایی، فعلاً از ممنوعیت تیکتاک در ایالات متحده جلوگیری میکند، اما بحث درباره مالکیت واقعی، کنترل دادهها و آزادی بیان در این پلتفرم همچنان ادامه دارد. این پرونده، نمونهای شاخص از تلاقی فناوری، سیاست، امنیت و اقتصاد در عصر شبکههای اجتماعی است؛ جایی که آینده یک اپلیکیشن میتواند به موضوعی در سطح منافع ملی کشورها تبدیل شود.
